Domowe sposoby z kuchni: 8 leczniczych przypraw ajurwedy
Twoja półka z przyprawami to mała apteczka. Dowiedz się, jak na co dzień korzystać z kurkumy, imbiru, kminu rzymskiego, kopru włoskiego, ajwainu, cynamonu, pieprzu i tulsi, i połącz to z krótką sekwencją jogi na trawienie.
Na długo przed suplementami w buteleczkach indyjskie rodziny sięgały po puszkę z przyprawami, gdy ktoś miał ból gardła, ciężki żołądek albo dreszcze. Wiele z tych zwyczajów wciąż warto znać. Szczypta odpowiedniej przyprawy, regularnie dodawana do jedzenia lub ciepłego napoju, może sprawić, że posiłki będą lżej strawne, i delikatnie wspierać samopoczucie każdego dnia.
Ten poradnik przedstawia osiem klasycznych przypraw kuchennych: co mówi o nich tradycja, co do tej pory sugerują badania i jak prosto z nich korzystać. Ponieważ trawienie jest w ajurwedzie najważniejsze, dodaliśmy też krótką, łagodną sekwencję jogi do wykonania między posiłkami.
W tym poradniku
Dlaczego ajurweda tak ceni przyprawy
W ajurwedzie zdrowie zaczyna się od agni, czyli ognia trawiennego. Gdy agni jest silne, jedzenie dobrze się trawi, a ty czujesz lekkość i jasność umysłu; gdy słabnie, pojawiają się wzdęcia, ciężkość i ospałość. Większość przypraw uważa się za rozpalające agni, dlatego indyjska kuchnia tak często zaczyna od podgrzania całych przypraw na odrobinie ghee lub oleju.
Współczesne badania wykryły w wielu z tych przypraw związki aktywne, na przykład kurkuminę w kurkumie i gingerole w imbirze, które w badaniach wykazują działanie przeciwzapalne lub wspierające trawienie. Ilości w jedzeniu są jednak niewielkie, więc traktuj przyprawy jako stałe, codzienne wsparcie, a nie silny lek.
Osiem przypraw w skrócie
Większość z nich pewnie masz już w domu. Oto do czego tradycyjnie się ich używa.
- Kurkuma: rozgrzewa i działa przeciwzapalnie; na stawy, skórę i ogólne samopoczucie, najlepiej przyswaja się z pieprzem i odrobiną tłuszczu.
- Imbir: świeży na mdłości i leniwe trawienie, suszony na przeziębienie i dreszcze.
- Kmin rzymski (kumin): dodawany do potraw na gazy i dla lepszego trawienia fasoli i soczewicy.
- Koper włoski (fenkuł): słodki i chłodzący; nasiona żuje się po jedzeniu, by odświeżyć oddech i uspokoić żołądek.
- Ajwain (kminek koptyjski): mocny i ostry; klasyczny sposób na gazy, wzdęcia i skurcze.
- Cynamon: rozgrzewający i słodki; w zimowych napojach i badany pod kątem wpływu na poziom cukru.
- Czarny pieprz: pobudza trawienie i pomaga organizmowi wchłaniać kurkuminę z kurkumy.
- Tulsi (bazylia święta): pita jako herbata przy przeziębieniu i kaszlu oraz jako uspokajający adaptogen na co dzień.
Jak mądrze korzystać z przypraw
Kupuj całe przyprawy w małych ilościach i miel je na bieżąco; w ciągu kilku miesięcy tracą aromat i moc. Prażenie nasion kminu lub kopru włoskiego przez minutę na suchej patelni uwalnia ich smak. Używaj przypraw regularnie w potrawach i napojach zamiast w dużych dawkach: więcej nie znaczy lepiej, a skoncentrowane suplementy działają inaczej niż łyżeczka w dalu.
Pomocne pozycje jogi
-
1
Kot-krowa
Marjaryasana-Bitilasana
- Uklęknij w podporze, nadgarstki pod barkami, kolana pod biodrami.
- Z wdechem opuść brzuch, unieś klatkę piersiową i kość ogonową.
- Z wydechem zaokrąglij plecy i przyciągnij brodę do mostka.
- Płynnie poruszaj się w rytmie oddechu.
Utrzymaj: 8-10 powtórzeńDelikatnie masuje narządy brzucha i rozgrzewa kręgosłup.
Pełny opis pozycji → -
2
Pozycja uwalniająca gazy
Pavanamuktasana
- Połóż się na plecach z wyprostowanymi nogami.
- Ugnij prawe kolano i przyciągnij je do klatki piersiowej.
- Lewa noga leży swobodnie na podłodze, oddychaj brzuchem.
- Zmień stronę, a potem obejmij oba kolana.
Utrzymaj: 5-8 oddechów na stronęDelikatnie uciska brzuch i pomaga uwolnić zalegające gazy.
-
3
Półskręt w siadzie
Ardha Matsyendrasana
- Usiądź z wyprostowanymi nogami, ugnij prawe kolano i postaw prawą stopę za lewym kolanem.
- Z wdechem wyprostuj plecy.
- Z wydechem skręć się w prawo, obejmując prawe kolano lewym ramieniem.
- Oddychaj spokojnie, potem zmień stronę.
Utrzymaj: 5-8 oddechów na stronęSkręt w siadzie tradycyjnie stosowany, by pobudzić trawienie i zmniejszyć uczucie ciężkości.
Pełny opis pozycji → -
4
Pozycja dziecka
Balasana
- Uklęknij, kolana rozsunięte, duże palce stóp razem.
- Pochyl się do przodu i oprzyj czoło.
- Pozwól, by brzuch rozluźnił się między udami.
- Oddychaj powoli i głęboko.
Utrzymaj: 1-2 minutyWycisza układ nerwowy, co wspiera tryb odpoczynku i trawienia.
Pełny opis pozycji → -
5
Pozycja diamentu
Vajrasana
- Uklęknij ze złączonymi kolanami i usiądź na piętach.
- Połóż dłonie na udach i wydłuż kręgosłup.
- Rozluźnij barki i oddychaj przez nos.
- Jeśli kolana się napinają, połóż poduszkę między piętami a pośladkami.
Utrzymaj: 3-5 minut, najlepiej po posiłkuJedna z nielicznych pozycji tradycyjnie wykonywanych zaraz po jedzeniu, by wspomóc trawienie.
Pełny opis pozycji →
Naturalne i ajurwedyjskie sposoby
Złote mleko
Jak: Podgrzej kubek mleka lub napoju roślinnego z pół łyżeczki kurkumy, szczyptą czarnego pieprzu, odrobiną cynamonu i startym imbirem; po zdjęciu z ognia lekko osłódź miodem.
Dlaczego pomaga: Łączy kurkumę z pieprzem i tłuszczem dla lepszego wchłaniania; kojący napój na wieczór, choć dawka kurkuminy jest skromna.
Herbata ze świeżego imbiru
Jak: Gotuj 4-5 cienkich plasterków świeżego imbiru w dwóch szklankach wody przez 10 minut; dodaj cytrynę i miód, jeśli lubisz. Pij przed posiłkiem lub po nim.
Dlaczego pomaga: Badania potwierdzają, że imbir łagodzi mdłości i może ułatwiać opróżnianie żołądka.
Woda z ajwainem na gazy
Jak: Gotuj pół łyżeczki nasion ajwainu w szklance wody przez kilka minut, przecedź i wypij ciepłą po obfitym posiłku.
Dlaczego pomaga: Ajwain zawiera tymol i jest tradycyjnym sposobem na wzdęcia i skurcze; badań na ludziach jest mało, ale w ilościach kuchennych jest bezpieczny.
Prażone nasiona kopru włoskiego po jedzeniu
Jak: Upraż nasiona kopru włoskiego na suchej patelni i powoli przeżuj pół łyżeczki po obiedzie lub kolacji.
Dlaczego pomaga: Popularny indyjski zwyczaj, który odświeża oddech i może łagodzić niewielkie gazy i wzdęcia.
Cynamon do śniadania
Jak: Posyp owsiankę, jogurt lub owoce ćwierć do pół łyżeczki cynamonu cejlońskiego.
Dlaczego pomaga: Niektóre badania sugerują, że cynamon może nieznacznie wspierać równowagę cukru we krwi; cynamon cejloński zawiera znacznie mniej kumaryny niż kasja.
Herbata z tulsi
Jak: Zalej kilka świeżych liści tulsi lub łyżeczkę suszu gorącą wodą i parz 5 minut; jedna do dwóch filiżanek dziennie.
Dlaczego pomaga: Tradycyjnie stosowana przy przeziębieniu i stresie; niewielkie badania sugerują, że może pomagać organizmowi radzić sobie ze stresem.
Codzienne nawyki
- Zaczynaj gotowanie dalu lub warzyw od podsmażenia nasion kminu rzymskiego na odrobinie ghee lub oleju.
- Trzymaj na stole słoiczek prażonych nasion kopru włoskiego do żucia po posiłku.
- Dodawaj szczyptę czarnego pieprzu za każdym razem, gdy używasz kurkumy.
- Miel przyprawy w małych porcjach i przechowuj je w szczelnych słoikach z dala od światła.
- Zamień jedną kawę na herbatę imbirową lub tulsi.
- Jedz główny posiłek w porze obiadowej, gdy według tradycji trawienie jest najsilniejsze.
- Po jedzeniu zamiast się kłaść zrób kilka minut łagodnych skrętów lub posiedź w Vajrasanie.
Najczęstsze pytania
Ile kurkumy dziennie można jeść?
W jedzeniu pół do jednej łyżeczki mielonej kurkumy dziennie to typowa i bezpieczna ilość dla większości osób. Wysokodawkowe suplementy kurkuminy to inna sprawa i warto omówić je z lekarzem, zwłaszcza jeśli przyjmujesz leki.
Jakie przyprawy pomagają na gazy i wzdęcia?
Ajwain, koper włoski, kmin rzymski i imbir to klasyka. Spróbuj wody z ajwainem albo żuj prażone nasiona kopru włoskiego po posiłku, a fasolę i soczewicę gotuj z kminem i imbirem.
Czy cynamon obniża cukier?
Niektóre badania pokazują niewielki efekt, inne żadnego, więc cynamon nie zastąpi leczenia cukrzycy. Jeśli jesz go codziennie, wybieraj cynamon cejloński, bo kasja zawiera kumarynę, która w dużych ilościach może szkodzić wątrobie.
Czy można pić tulsi codziennie?
Dla większości zdrowych dorosłych jedna do dwóch filiżanek dziennie uznawane są za bezpieczne. Unikaj jej w ciąży lub przy staraniach o dziecko i skonsultuj się z lekarzem, jeśli bierzesz leki przeciwzakrzepowe lub leki na cukrzycę.
Uwaga · kiedy iść do lekarza
Przyprawy w zwykłych ilościach kuchennych są bezpieczne dla większości osób, ale skoncentrowane dawki i suplementy nie są obojętne. Kurkuma i suplementy z kurkuminą mogą wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi, lekami na cukrzycę i innymi lekami; należy ich unikać przy kamicy żółciowej i przed operacją. Imbir w dużych ilościach również może zwiększać ryzyko krwawień. Cynamon kasja w dużych codziennych ilościach może obciążać wątrobę. W ciąży lepiej unikać tulsi oraz leczniczych dawek ajwainu czy kopru włoskiego. Jeśli jesteś w ciąży, karmisz piersią, przyjmujesz leki lub chorujesz przewlekle, najpierw zapytaj lekarza lub farmaceutę. Zgłoś się do lekarza przy uporczywym bólu brzucha, krwi w stolcu, niewyjaśnionej utracie masy ciała, trudnościach w przełykaniu lub problemach trawiennych, które nie ustępują.
Ten poradnik ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Ćwicz łagodnie, nigdy do bólu, i skonsultuj się ze specjalistą, jeśli chorujesz, jesteś w ciąży lub przyjmujesz leki.
